Türkiyənin ən yaxşı 7 universitetindən biri olan Özyeğin Universitetinə təqaüdlü qəbullar başladı

Liseylərin imtahan gücünün sirri – ARAŞDIRMA

9_558x278Hər il liseyləri bitirənlərin 90 faizi ali məktəblərə qəbul olunduğu halda, adi ümumtəhsil məktəblərinin məzunlarında bu göstərici 40 faizə çatır

Azərbaycanın orta təhsil sistemində liseylərin, xüsusilə də türk liseylərinin özünəməxsus yeri var. Hər il liseylər, bu ümumtəhsil müəssisələri arasında isə türk liseyləri fənn olimpiadalarında, ali məktəblərə qəbulda mütləq üstünlüyə malik olur. Məsələn, 2010/2011-ci tədris ilində Türkiyə Dəyanət Vəqfinin nəzdindəki Bakı Türk Liseyini bitirmiş 54 məzundan 43-ü ali məktəblərə qəbul imtahanlarında 500, 27-si isə 600-dən çox bal toplayıb. Həmin il Təhsil Nazirliyinin xətti ilə təşkil olunan fənn olimpiadalarında qazanılmış 37 qızıl medaldan 7-si, 16 gümüş medaldan 1-i təkcə bu liseyin məzunlarının payına düşüb.

Bütövlükdə hər il ali məktəblərə tələbə qəbulunda liseylərin məzunlarının mütləq əksəriyyəti nəinki “tələbə” adını qazanır, həm də ən nüfuzlu ixtisaslara yiyələnir. Başqa sözlə, istər türk liseyləri, istərsə də Təhsil Nazirliyinin tabeliyində olan liseylər ali məktəblərə qəbul kampaniyasında ən yüksək nəticələrlə respublikanın digər ümumtəhsil müəssisələrini geridə qoyur. Liseylərin adi məktəblərlə müqayisədə üstünlüyü imtahanda iştirak edən məzunların faiz nisbətində, onların imtahan fənləri üzrə orta bal göstəricilərində, topladıqları ballarda, daha nüfuzlu universitetlərə və ixtisaslara qəbulda özünü göstərir.

Liseylərin digər ümumtəhsil məktəbləri ilə müqayisədə daha bir üstünlüyü var: hər il respublika üzrə orta məktəb məzunlarının ən yaxşı halda 40 faizə qədəri ali məktəbə qəbul olduğu halda liseylərdə bu göstərici 95 faizdən yuxarı olur.

Bəs, görəsən, eyni təhsil proqramlarının tətbiq olunduğu bu müəssisələrinin məzunlarının nəticələri niyə hər il bir-birindən fərqlənir? Bu fərqlər özünü daha çox nədə göstərir və bunun sirri nədir?

Lent.az-ın əməkdaşı mövzunu araşdırarkən olduqca maraqlı, həm də ibrətamiz nəticələr ortaya çıxıb. Məlum olur ki, Təhsil Nazirliyinin tabeliyindəki liseylərdə təhsil göstəriciləri adi orta məktəblərdəkindən, türk liseylərinin nəticələri isə dövlət təhsil siyasətini həyata keçirən qurumun özünün liseylərindən xeyli dərəcədə yüksəkdir. Məsələn, 2010-cu ildə orta məktəbləri bitirmiş 60038 məzundan cəmi 5.0 faizi 500-dən yuxarı bal toplayıb. Həmin il Təhsil Nazirliyinin tabeliyindəki liseyləri bitirərək attestat almış 1257 məzundan 290-ı (məzunların 23.07 faizi) ali məktəblərə qəbul imtahanlarında 500 baldan, 88 məzun 600 baldan yuxarı nəticə göstərib. Türk liseylərinin 2010-cu ildəki məzunlarının göstəricisi həm adi məktəblərin, həm də Təhsil Nazirliyinin tabeliyindəki liseylərin məzunlarından daha yüksək olub. Belə ki, 2010-cu ildə türk liseylərinin 591 məzunundan 239-u və ya 49.58 faiz 500 baldan yuxarı nəticə göstərib.

Xatırladaq ki, təşkilati strukturundan və mülkiyyət formasından asılı olmayaraq, hazırda Azərbaycanda 49 lisey fəaliyyət göstərir. Bunlardan 32-si Təhsil Nazirliyinin, 17-si isə türk liseylərin payına düşür. Liseylərin böyük əksəriyyəti paytaxt Bakıda fəaliyyət göstərir. Bölgələrdə fəaliyyət göstərən bu tip təhsil müəssisələri əsasən, Bakı Özəl Türk Liseyinin regionlardakı filiallarıdır.

Ali məktəblərə qəbul imtahanlarının nəticələrinə əsasən, təhsilin keyfiyyət göstəricilərinə görə liseylər bir qayda olaraq, adi ümumtəhsil məktəblərindən yüksəkdə dayanır. Analoji hal ötən il də təkrarlanıb. Belə ki, 2011-ci ildə türk liseylərin bitirmiş 828 şagirddən 796-sı nəfəri attestat alıb. Attestat alanların 709 nəfəri (89,07 faizi) qəbul imtahanlarında iştirak edib və onlardan 529-u (imtahanda iştirak edənlərin 74,61 faizi) tələbə adını qazanıb. Türk liseylərinin ötənilki məzunlarının 325 nəfəri 500, 130 nəfəri 600 baldan yuxarı nəticə göstərib. Liseylərin abituriyentlərinin qəbul imtahanlarında topladıqları orta bal 457.283 olub ki, bu da respublika üzrə orta göstəricidən 2.03 dəfə yuxarıdır.

Bütövlükdə 2011-ci ildə ali məktəblərə qəbul imtahanlarında 17 türk liseyinin 709 məzunu iştirak edib. Onlardan 10 nəfəri (məzunların 1,41 faizi) 0-100, 37 nəfəri (5,22 faizi) 100-200, 77 nəfəri (10,86 faiz) 200-300, 260 nəfəri (36,67 faiz) 300-500, 325 nəfəri (45,84 faiz) 500-dən yuxarı bal toplayıb. Bu isə o deməkdir ki, ötən il türk liseyləri abituriyentlərinin 82,51 faizi 300 baldan yuxarı nəticə göstərib. Liseylərin attestat qiymətləri “əla” olan abituriyentlərindən 200 baldan aşağı nəticə göstərən yoxdur. 500 baldan yuxarı nəticə göstərərək məktəb nailiyyətlərini təsdiq edənlərin faiz nisbəti isə 87,16-dır.

Bu təhsil müəssisələri arasında məzunlarının orta bal göstəricisinə görə ilk beşliyə Bakı Türk liseyi, Naxçıvan Türk liseyi, Ə.Mahmudov adına Şərur Türk liseyi, Bakı Özəl Türk liseyi və Sumqayıt Özəl Türk liseyi daxil olub. Həmin 17 lisey arasında ən zəif nəticə göstərənlər “Qafqaz” Azərbaycan-Türkiyə Özəl gimnaziyası, Bakı Özəl Türk liseyinin Quba, “Dədə Qorqud”, Lənkəran və Şirvan filiallarıdır. Bununla belə, bu liseylərin məzunlarının imtahan nəticələri adi ümumtəhsil məktəblərinin orta bal göstəricilərindən xeyli yüksəkdir.

Təhsil Nazirliyinin tabeliyindəki liseylər üzrə həmin göstəricilər bir qədər fərqlidir. Belə ki, 2011-ci ildə bu liseylərin 1600 şagird bitirib və onların 1566 nəfəri attestat alıb. Attestat alanların 91.63 faizi (1435 nəfəri) qəbul imtahanlarında iştirak edib və onlardan 954 məzunu (imtahanda iştirak edənlərin 66.48 faizi) ali məktəblərə daxil olub. Ötən il Təhsil Nazirliyinin tabeliyindəki liseylərin məzunlarının 351 nəfəri 500-dən, o cümlədən 124 nəfəri 600-dən yuxarı bal toplayıb. Liseylərin abituriyentlərinin qəbul imtahanlarında topladıqları orta bal 348.958 olub. Bu, respublika üzrə orta göstəricidən 51.1 faiz yuxarıdır.

Nazirliyin tabeliyində fəaliyyət göstərən 32 liseyin abituriyentlərinin bal intervalları üzrə göstəriciləri də maraqlıdır. Belə ki, ötən il həmin liseylərin məzunu olmuş 1435 nəfərdən 146-sı (10.17 faiz) 0-100, 211-i (14.70 faiz) 100-200, 229-u (15.96 faiz) 200-300, 498-i (34.70 faiz) 300-500 intervalında nəticə göstərib. 500-dən yuxarı nəticə göstərənlər isə 351 nəfər olub ki, bu da həmin liseylərin məzunlarının 24.46 faizini təşkil edir. Qəbul imtahanlarının nəticələrinə əsasən, ötən il Təhsil Nazirliyinin tabeliyindəki liseylərin məzunlarının 59.16 faizi 300 baldan yuxarı nəticə göstərib.

Bu liseylər arasında yaxşı göstəricilər üzrə ilk beşliyə BDU-nun nəzdində “Gənc istedadlar” liseyi, Z.Əliyeva adına tam orta məktəb, “Xəzər” Universitetinin nəzdində “Dünya” məktəbi, Müasir Təhsil Kompleksi, İ.Əfəndiyev adına “Elitar” gimnaziya daxildir. Ən zəif göstərici isə Beynəlxalq ümumtəhsil məktəbinin payına düşüb. Belə ki, ötən il həmin təhsil müəssisəsinin bir abituriyenti belə, ali məktəbə qəbul olmayıb. Təhsil Nazirliyinin tabeliyindəki liseylər arasında ən zəiflər sırasına Bülbül adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbi, “Odlar Yurdu” Universitetinin nəzdindəki məktəb, Memarlıq və İnşaat Universitetinin fizika-riyaziyyat təmayüllü liseyi də var.

İndi isə adi ümumtəhsil məktəblərinin analoji göstəricilərinə diqqət edək: 2011-ci ildə respublikanın ümumtəhsil məktəblərini 95 min 473 şagird bitirib və onlardan 57 min 745-i (məzunların 60.48 faizi) ali məktəblərə qəbul imtahanlarında iştirak edib. Həmin abituriyentlərin 22 min 724-ü və ya 39.35 faizi ali məktəblərə daxil olub. Bütövlükdə ötən il abituriyentlərin 38,66 faizi 0-100, 23,78 faizi 100-200, 15,75 faizi 200-300, 16,53 faizi 300-500, 5,27 faizi isə 500-700 bal toplayıb.

Beləliklə, Təhsil Nazirliyinin tabeliyindəki liseylərin məzunları bir qayda olaraq, ali məktəblərə qəbulda türk liseylərini bitirənlərlə müqayisədə aşağı, adi ümumtəhsil məktəblərinin şagirdlərindən isə yüksək nəticə göstərir. Bu, dövlət sifarişli ixtisaslarda da özünü büruzə verir. Məsələn, türk liseylərinin ötənilki qəbul imtahanlarında iştirak edən hər 100 məzunundan 34-35-i (məzunların 34.13 faizi), Təhsil Nazirliyinin tabeliyindəki liseylərin isə hər 100 məzunundan 28-29-u (məzunların 28.22 faizi) dövlət sifarişli ixtisaslara daxil olub. Liseylərdən sonra bu göstərici üzrə ən yüksək nəticə Neftçala (məzunların 21.79 faizi), Qax (məzunların 20.96 faizi) və Şahbuz rayonlarındakı (məzunların 20.00 faizi) ümumtəhsil məktəblərinin məzunlarına məxsusdur.

Türk liseylərinin abituriyentlərinin son iki ildə əldə etdiyi göstəricilər: 

 

Liseylərin adı

Abituriyentlərin sayı

Qəbul olunub

     Orta bal

500 və daha çox bal topl.

2010

11

2010

11

2010

2011

2010

11

1.

Bakı Türk liseyi

60

54

54

42

576.800

575.389

51

43

2.

Bakı özəl türk liseyi

42

46

30

34

516.976

475.152

29

22

3.

“Qafqaz” Azərbaycan-Türkiyə özəl gimnaziyası

47

33

28

20

367.681

384.697

16

10

4.

Bakı Türk Anadolu liseyi

26

26

14

17

409.231

467.692

10

14

5.

Atatürk liseyi

23

19

15

18

374.304

409.586

7

11

6.

“Dədə Qorqud” özəl türk liseyi

49

57

29

39

474.245

404.211

26

17

7.

Naxçıvan türk liseyi

54

59

50

56

541.481

554.305

39

45

8.

Ordubad qız liseyi

27

25

23

21

467.667

458.560

13

10

9.

Şərur türk liseyi

27

53

22

49

498.593

480.943

12

24

10

Gəncə Azərb-Türk. özəl lis.

20

44

11

30

432.200

451.091

9

17

11

Sumqayıt özəl türk liseyi

35

50

17

33

396.600

469.680

13

30

12

Mingəçevir özəl türk liseyi

27

38

19

35

411.889

468.763

9

19

13

Şəki Azərb-Turk. özəl liseyi

34

39

19

27

383.912

421.051

11

14

14

Ağdaş özəl türk liseyi

29

34

14

25

378.586

439.029

9

15

15

Şirvan özəl türk liseyi

30

41

19

27

421.600

409.000

15

12

16

Lənkəran özəl türk liseyi

25

40

21

26

482.280

408.900

13

10

17

Quba özəl türk liseyi

36

41

20

30

401.306

396.024

11

12



Təhsil Nazirliyinin tabeliyindəki liseylərinin abituriyentlərinin son iki ildə əldə etdiyi göstəriciləri: 

Liseylərin adı

Abituriyentlərin sayı

Qəbul olunub

   Orta bal

500 və daha çox bal topl.

2010

11

2010

11

2010

2011

2010

11

1.

Fizika, riyaziyyat və informatika təmay.lisey

123

120

75

82

353.984

347.450

33

24

2.

İncəsənət gimnaziyası

80

72

45

40

265.338

258.597

6

8

3.

Bakı Avropa liseyi

42

41

32

36

476.262

448.610

17

14

4.

MİU-nun fizika-
riyaziyyat təm.liseyi

11

14

7

7

237.818

199.143

1

0

5.

“XXI əsr” MMC-nin
orta məktəbi

6

8

5

6

488.667

417.750

3

1

6.

“Gənc istedadlar” liseyi (BDU)

17

19

15

18

508.118

519.632

11

12

7.

“Dunya” məktəbi (“Xəzər”)

7

13

6

12

453.143

480.923

3

6

8.

Z.Əliyeva adına məktəb

44

156

34

141

461.909

509.115

18

87

9.

Beynəlxalq umumtəhsil məktəbi

2

1

1

0

312.500

192.000

1

0

10

“İntellekt” məktəb-liseyi

44

54

36

47

431.386

413.611

15

16

11

Orta İxtisas Musiqi Məktəbi

65

71

38

44

196.246

171.563

1

0

12

Qərb Universitetinin orta məktəbi

5

1

3

1

271.000

539.000

0

1

13

“Günar” MMC-nin orta məktəbi

2

11

2

8

348.500

352.000

0

2

14

Heydər Əliyev adına lisey

138

126

99

87

411.246

375.349

51

38

15

Humanitar fənlər təmayullu məktəb-lisey

4

13

0

6

48.750

279.846

0

2

16

Humanitar fənlər təm.
Internat məktəbi

22

18

8

10

262.864

265.389

3

1

17

Xarici dillər təmay. orta internat tipli gimnaziya

16

30

7

13

206.250

258.000

1

3

18

Humanitar fənlər gimn.

23

27

12

21

364.174

423.037

4

8

19

“Tərəqqi” liseyi

67

54

41

39

295.970

367.833

8

17

20

“Ankara Məktəbi”

39

59

25

47

347.103

382.678

7

16

21

Dövlət Dəmir Yolu Lis.

25

16

13

8

256.160

258.062

1

2

22

Gözdən əlil uşaqlar üçün internat məktəbi

24

19

9

6

186.083

220.474

0

0

23

“Odlar Yurdu” Un-nin
orta məktəbi

4

6

1

1

183.500

171.833

0

0

24

Xarici dillər təm. gimn.

67

58

42

42

342.448

340.000

13

10

25

“Elitar” gimnaziya

56

33

45

29

391.214

453.788

18

16

26

BSU-nun Məktəb-Lisey Kompleksi

53

85

34

42

358.509

278.024

13

6

27

Müasir Təhsil Kompleksi

19

18

12

14

316.684

463.722

4

9

28

“Xabad Or Avner” kompleksinin məktəbi

11

4

5

3

277.545

341.750

0

1

29

“Zəngi” liseyi

87

71

62

42

390.529

340.521

30

18

30

Kimya-biologiya təmayüllü lisey

154

148

61

59

308.870

278.520

28

23

31

132-134 saylı Təhsil Kompleksi

27

15

288.667

4

32

Beynəlxalq Təhsil Kompleksi

42

28

318.071

6

 

 

Mənbə: lent.az

Daha çox göstər

Oxşar xəbərlər

Back to top button